De Europese Unie heeft een nieuwe richtlijn goedgekeurd over de Europese ondernemingsraden (EOR). Dat klinkt technisch, maar voor werknemers is dit allesbehalve een detail. Net nu multinationals herstructureren, investeren of vestigingen tegen elkaar uitspelen, krijgen werknemersvertegenwoordigers meer rechten en een stevigere hefboom op Europees niveau.
Tot nu toe stonden EOR-leden vaak buitenspel. Ze kregen informatie wanneer beslissingen in de praktijk al vastlagen. Met de nieuwe richtlijn komt daar verandering in.
Wat verandert er concreet?
De herziening van de EOR-richtlijn pakt geen nieuw systeem uit, maar scherpt de bestaande regels aan waar het al jaren wringt.
1. Duidelijker wanneer de EOR moet tussenkomen
Er was vaak discussie over de vraag of een beslissing wel ‘transnationaal’ was. Die vaagheid verdwijnt. Gaat het om beslissingen die werknemers in meerdere landen raken – zoals herstructureringen, investeringskeuzes of delokalisaties – dan moet de EOR tijdig geïnformeerd en geraadpleegd worden. Het management moet bovendien gemotiveerd en schriftelijk antwoorden.
2. Minder misbruik van ‘vertrouwelijkheid’
Een klassieker in EOR’s: informatie die wordt achtergehouden omdat ze zogezegd ‘confidentieel’ is. De nieuwe regels maken hier korte metten mee. Vertrouwelijkheid kan alleen nog als er objectieve redenen zijn, en nooit langer dan strikt noodzakelijk.
3. Rechten worden afdwingbaar
Worden EOR-rechten geschonden, dan wordt het eenvoudiger om juridische stappen te zetten en sancties op te leggen – ook al moeten de lidstaten deze nog concreet uitwerken. Belangrijk is dat de richtlijn expliciet stelt dat ook de kosten voor bijstand en procedures gedragen moeten worden. Rechten mogen niet alleen op papier bestaan. Daarnaast wordt vastgelegd dat EOR-leden recht hebben op opleiding en voldoende middelen om hun rol waar te maken.
Waarom is dit zo belangrijk?
“Met de nieuwe richtlijn over Europese ondernemingsraden zetten we een belangrijke stap richting versterkte economische democratie,” stelt Fidel Gavilan, adviseur een EOR-specialist bij ABVV-Metaal. “We bouwen voort op sterke tradities van medezeggenschap, zoals in Duitsland, Nederland en Denemarken.”
Een sterke EOR kan zodoende:
- vroeger inzicht krijgen in plannen,
- alternatieven op tafel leggen,
- sociale garanties afdwingen,
- afspraken maken over opleiding, hertewerkstelling en werkzekerheid.
Wat betekent dit voor militanten en afgevaardigden?
Deze richtlijn is geen automatische overwinning. Ze geeft vooral extra munitie – en die moet gebruikt worden.Wordt een herstructurering voorbereid in meerdere landen, dan is er nu een sterker argument om de EOR in te schakelen vóór beslissingen vastliggen. Wordt informatie afgeschermd als ‘confidentieel’, dan loont het om door te vragen: de richtlijn staat aan jouw kant. Worden rechten genegeerd, dan ligt de drempel om stappen te zetten lager dan vroeger. En wanneer investeringen gekoppeld worden aan Europese steun of industriële plannen, kan verwezen worden naar het Europese staal- en metalenactieplan en de belofte van een rechtvaardige transitie.
